Jednym z postulatów z kampanii wyborczej do rad narodowych – prawdopodobnie z 1961 r. – była budowa basenu kąpielowego w Górze. Próbowano ją umieścić w planach inwestycyjnych Prezydium Powiatowej Rady Narodowej na lata 1963-1964, ale Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej na to się nie zgodziło. Wcześniej – w ramach przygotowań do obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego – w uchwale Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z 17 grudnia 1959 r. znalazła się deklaracja o poczynieniu starań w sprawie budowy basenu – kąpieliska w celu zapewnienia rozrywki mieszkańcom Góry.

19 września 1962 r. „z inicjatywy KP PZPR” powołano społeczny komitet budowy basenu kąpielowego w Górze. Postawiono przed nim dwa cele – rozpoczęcie budowy basenu jeszcze w tym roku oraz zakończenie budowy stadionu. Na kolejnym posiedzeniu 19 października 1962 r. wybrano zarząd. Prezesem honorowym został Mieczysław Kostrzewski – I sekretarz Komitetu Powiatowego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Funkcję przewodniczącego komitetu powierzono Janowi Jakuczunowi – przewodniczącemu Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Jego zastępcą został Edmund Budziak (dyrektor cukrowni), skarbnikiem – Włodzimierz Sergiejew (dyrektor Narodowego Banku Polskiego w Górze), a sekretarzem – Stanisław Migdał (przewodniczący Powiatowego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki). Ponadto w skład komitetu weszli dyrektorzy zakładów pracy, prezesi i kierownicy.

Przygotowaniem dokumentacji techniczno-kosztorysowej zajął się architekt powiatowy Rajmund Minkowski (również członek komitetu), który wstępnie w tej sprawie i w sprawie wykonawstwa rozmawiał we Wrocławiu.

Komitet starał się gromadzić środki finansowe. Pochodziły one z opodatkowania się pracowników zakładów pracy w wysokości 0,5% od wynagrodzeń brutto i ze sprzedaży „cegiełek”, których wydrukowano na sumę 200 tys. zł. Komitet zwrócił się do zakładów pracy z apelem o opodatkowanie się. W ciągu pierwszych pięciu miesięcy najofiarniej pieniądze przekazywały: Powszechna Spółdzielnia Spożywców, Państwowe Gospodarstwo Rolne Wąsosz, Państwowe Gospodarstwo Rolne Górka Wąsoska, mleczarnia w Wąsoszu, KP PZPR, Milicja Obywatelska i Wydział Oświaty. Niektóre zakłady w ogóle nie odpowiedziały na apel: Powiatowe Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane Góra, tartak Rejon Eksploatacji Dróg Publicznych, Górnośląskie Zakłady Przemysłu Terenowego, krochmalnia Niechlów.

Zdjęcie pochodzi z pracy magisterskiej Antoniego Mendyki Powstanie, rozwój i działalność Międzyzakładowego Klubu Sportowego „Pogoń” w Górze 1955-1975, Wrocław 1975

Do 22 lutego 1963 r. zgromadzono 48 898 zł, z tego 44 268 zł pochodziło z opodatkowania się pracowników, a 8 383 zł ze sprzedaży „cegiełek”. Oceniano, że koszt budowy basenu wyniesie 2 mln zł, a zakończenie budowy stadionu – 300 tys. zł. Szacowano, że w 1963 r. uda się rozprowadzić wszystkie „cegiełki”, co powinno dać 200 tys. zł oraz osiągnąć 100 tys. zł z wpłat zakładów pracy. Doliczając 300 tys. zł jako wsparcie państwa na popieranie czynów społecznych, powinno się dysponować kwotą 600 tys. zł. Pozwoliłoby to, w 1963 r. rozpocząć budowę basenu.

22 lutego 1964 r. stan konta komitetu wynosił 236 231,25 zł. Zgromadzono na nim 245 124,00 zł. Złożyły się na nie dochody ze sprzedaży „cegiełek” – 50 117 zł, dotacja z PGR – 43 435,00 zł, dotacja Gminnych Spółdzielni z nadwyżek – 21 747,00 zł, największa część pochodziła z wpłat zakładów pracy – 129 825,00 zł. Wydano: koszt wydrukowania „cegiełek” – 3 793 zł, opłata za usługę spychaczem na terenie budowy basenu i płyty boiska piłkarskiego – 5 100,00 zł.

Wówczas komitet koncentrował się na gromadzeniu środków finansowych. Pieniądze – 0,5% od wynagrodzenia brutto – przekazywało 17 zakładów, w tym Bank Rolny, NBP, Państwowy Ośrodek Maszynowy Góra, Państwowy Ośrodek Maszynowy Wąsosz, mleczarnia Góra, mleczarnia Wąsosz, „Moda Dolnośląska”, spółdzielnia wielobranżowa, PSS. Część większych zakładów nie wpłacała pieniędzy: cukrownia, młyn, tartak, Górośląskie Zakłady Przemysłu Terenowego, Spółdzielnia Inwalidów „Jedność”, PPRN, Powiatowy Związek Gminnych Spółdzielni i GS’y.

„Cegiełki” rozprowadzano w kasach Gminnych Spółdzielni, Banków Spółdzielczych, mleczarniach i zakładach pracy. Stwierdzono, iż „Poszczególni kasjerzy i osoby odpowiedzialne zbyt mało uwagi poświęcają w rozprowadzaniu tych cegiełek, wpłacając minimalne kwoty”.

Założenia projektowe opracował w 1963 r architekt powiatowy Rajmund Minkowski. Po ich zaopiniowaniu przez Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej PPRN przekazano je do Wojewódzkiego Zrzeszenia Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, które również te założenia zaopiniowało i przesłało do Komisji Ocen Projektów Planów Inwestycyjnych przy Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego PWRN we Wrocławiu. 19 września 1963 r. założenia projektowe zaakceptowano, zatwierdzając koszt budowy w wysokości 2,1 mln zł, i trafiły one do Biura Projektów Budownictwa Komunalnego we Wrocławiu w celu opracowania dokumentacji techniczno-kosztorysowej.

Na posiedzeniu komitetu budowy basenu 20 stycznia 1964 r. powołano komisję techniczną w składzie: Zygmunt Obertyński, Franciszek Kukliński, Rajmund Minkowski i Jerzy Urbanowicz, która miała kierować pracami przy budowie.

Jednak do ich rozpoczęcia nie doszło. Na początku stycznia 1966 r. podczas posiedzenia Powiatowej Komisji Planowania Gospodarczego dotyczącego sprawozdania z wykonania czynów społecznych za 1965 r. i planu na 1966 r. zainteresowano się sprawą budowy basenu. Ponieważ nie udało się zgromadzić wystarczającej ilości pieniędzy (na początku 1966 r. dysponowano 356 tys. zł) i z braku dokumentacji, nie można było wprowadzić budowy basenu do planu czynów społecznych w 1966 r. Można się domyślać, że taka sama sytuacja była również w latach wcześniejszych.

4 czerwca 1968 r. odbyło się posiedzenie komitetu budowy basenu kąpielowego z udziałem I sekretarza KP PZPR Stefana Kaługi, przewodniczącego PPRN Bronisława Szczygła, sekretarza PPRN Franciszka Maćkowskiego, przewodniczącego PMRN Lucjana Mycki, architekta powiatowego Ryszarda Sołtysa oraz kierowników i dyrektorów zakładów pracy. B. Szczygieł omówił sprawę budowy basenu kąpielowego w ramach czynów społecznych. Budowa basenu była postulatem wyborczym. Mimo upływu 5 lat nie rozpoczęto budowy, jedynie zgromadzono 360 tys. zł. Celem przyśpieszenia budowy należy zatwierdzić lokalizację, uaktualnić skład komitetu i opracować dokumentację. Zwrócił się do obecnych z apelem, by zadeklarowali w imieniu swoich zakładów pomoc.

Zgromadzeni po kolei zabierali głos i składali deklaracje: prezes PZGS Władysław Kawalec – zadeklarował udostępnienie koparki na jeden miesiąc; dyrektor Powiatowego Przedsiębiorstwa Remontowo-Budowlanego inż. Marek Gajewski przyrzekł pomoc w postaci udostępnienia na 400 godzin wywrotki; architekt powiatowy Ryszard Sołtys wskazał teren za stadionem jako najodpowiedniejszy na budowę basenu; kierownik Wydziału Geodezji Zygmunt Obertyński poparł tę lokalizację oraz wskazał, że dokumentację można adaptować z Sycowa, gdzie przebywała komisja, zapoznając się praktycznie z prowadzeniem budowy basenu, ponadto dodał, że dokumentację projektowo-kosztorysową może społecznie przygotować Zespół Usług Projektowych przy Wydziale Architektury, Budownictwa i Urbanistyki PPRN.

Wcześniej na posiedzeniu PMRN 22 maja 1967 r. wysunięto inną propozycję lokalizacji basenu. Miałby to być staw ze źródłem położony koło toru kolejowego w kierunku Jastrzębiej. W celu zbadania przydatności terenu powołano komisję z udziałem Jana Jakuczuna – przewodniczącego społecznego komitetu budowy basenu.

Wracając do posiedzenia z 4 czerwca 1968 r., kolejnym mówcą był prezes PSS Józef Grzempowski, który zadeklarował ujęcie w przyszłorocznym planie inwestycyjnym wybudowanie mikrobaru; kierownicy Jerzy Gajdziński z Powiatowego Zarządu Dróg Lokalnych i Zygmunt Ciechuń z Rejonu Eksploatacji Dróg Publicznych zobowiązali się wykonać drogi i zieleńce; prezes mleczarni Stefan Feliniak obiecał ok. 30 tys. zł z „akcji socjalnej”.

Ustalono, że architekt powiatowy R. Sołtys załatwi sprawy związane z lokalizacją basenu i załatwi opracowanie dokumentacji.

Podczas tego posiedzenia „uaktualniono” skład komitetu. W jego skład weszli: Lucjan Mycka – przewodniczący, Zbigniew Saraniecki – zastępca, Michał Tokarz – sekretarz, Walenty Szabłowski – skarbnik oraz 8 innych osób.

Prace przy budowie basenu PMRN rozpoczęło w IV kwartale 1968 r. Miały być sfinansowane z dotychczas zgromadzonych środków, dotacji PMRN i innych wpływów. Budowa została uznana za „czyn miejski przy udziale społeczeństwa całego powiatu”.

W tym czasie sporządzono I część dokumentacji i wykonano następujące prace: ogrodzenie terenu, część wykopów pod nieckę, przeniesiono budynek gospodarczy przez pracowników Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych, zakup części materiałów do robót w 1969 r. Wartość tych prac wyniosła 35 tys. zł. Znaczna część tych prac była wykonana w czynie społecznym przez załogi Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych, Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej, Miejskiej Służby Drogowej, nadleśnictwa, POM i innych. Nadleśnictwo przekazało żerdzie na ogrodzenie, które wykonali pracownicy Miejskiej Służby Drogowej i MPGK. „Część płytką dołu pod nieckę” wykonało kółko rolnicze w Żuchlowie i POM, wybierając 1 200 m3podłoża. Przy równaniu wykopu brała udział młodzież szkolna i pozaszkolna zorganizowana przez Związek Młodzieży Socjalistycznej.

PMRN wydało 32 tys. zł: połowę tej sumy na zakup stali, drugą połowę za pracę spychacza dla kółka rolniczego w Żuchlowie.

Zespół Usług Projektowych na 1969 r. przygotował projekty: ogrodzenia z kosztorysem, brodzika i jego kosztorys, adaptacji budynku socjalno-gospodarczego. Wtedy nastręczyła problemów dokumentacja na doprowadzenie wody, jej uzdatnianie i odprowadzanie ścieków.

Jak wyglądały prace i ich wartość w kolejnych latach, przedstawia wykaz „Wartość czynów społecznych I części budowy” [str. XX-XXI].

31 sierpnia 1970 r. decyzją PMRN rozwiązano społeczny komitet budowy basenu. Nie miał on uprawnień do zawierania umów ani podejmowania decyzji, jedynie mógł koordynować prace. Całość działań związanych z budową przejęło PMRN.

Wydawałoby się, że w 1971 r. – na 22 lipca, jak to było w PRL’owskim zwyczaju – basen będzie oddany do użytku, ale nie zdążono na czas ukończyć budowy niecki, ponadto nad nią biegła linia elektryczna, którą należało przesunąć. W trakcie budowy był pawilon gospodarczy, a wokół basenu brakowało płytek. Na początku sierpnia na polecenie ówczesnego przewodniczącego PMRN Lucjana Mycki, bardzo zaangażowanego w budowę basenu, i na jego odpowiedzialność do niecki basenu napuszczono „nieco wody”, co pozwoliło najmłodszym korzystać z kąpieli.

Zdjęcie pochodzi z pracy magisterskiej Antoniego Mendyki Powstanie, rozwój i działalność Międzyzakładowego Klubu Sportowego „Pogoń” w Górze 1955-1975, Wrocław 1975

Basen kąpielowy do użytku oddano 10 lipca 1972 r., czyli basen i brodzik, budynek socjalny, sieć zewnętrzną wodno-kanalizacyjną, oświetlenie terenu, przyłącza kablowe i ogrodzenie; budynek mieszkalny był w stanie surowym. Podsumowując prace podkreślano zaangażowanie dwu osób – Lucjana Mycki i Zygmunta Obertyńskiego.

Otwarcie basenu doczekało się artykułu w „Gazecie Robotniczej”:

„[…] dobiegła końca budowa pięknego basenu kąpielowego w Górze. 10 lipca odbyło się otwarcie tego obiektu. Przybyli m.in. sekretarz Prezydium WRN tow. Stanisław Sarnowski, przewodniczący Prezydium PRN tow. Tadeusz Podwiński i sekretarz WK FJN Wacław Cieśla. Uroczystość była ukoronowaniem wysiłku społecznego niemal wszystkich mieszkańców Góry i zakładów pracy.

Basen kosztował około 6 mln zł. Pieniądze te pochodziły z różnych źródeł: mieszkańcy z dobrowolnych składek przekazali 360 tys. zł, Prezydium PRN – 1 100 tys. zł, RWZZ – 700 tys. zł, Prezydium MRN – 500 tys. zł. Resztę dołożyły zakłady pracy, które nie szczędziły też wysiłku przy samej budowie. Największy udział w różnego rodzaju świadczeniach miały: PZDL, POM, OSM, MPGKiM, PKS i Miejska Służba Drogowa.

Realizacją zadania kierował społeczny komitet budowy basenu, zaś bezpośredni nadzór sprawował przewodniczący Prezydium MRN w Górze Lucjan Mycka. Przewodniczącemu należą się słowa szczególnego uznania, gdyż w ostatnich miesiącach był niemal wszystkim: koordynatorem, zaopatrzeniowcem, a niekiedy nawet… wykonawcą niektórych prac. Robił to niemal w przeddzień przejścia na zasłużoną emeryturę. Piękny to gest długoletniego gospodarza Góry. »Prawą ręką« przewodniczącego był emerytowany pracownik Prezydium PRN Zygmunt Obertyński.

Zbudowanie basenu kąpielowego w czynie społecznym było jeszcze jednym dowodem obywatelskiego zaangażowania mieszkańców Góry, która omijana przez inwestycyjne złotówki, co rok funduje sobie jakiś obiekt budowlany własnymi siłami” .

Nim jeszcze oficjalnie otwarto basen, PMRN 22 czerwca 1972 r. podjęło uchwałę w sprawie ustalenia opłaty za bilety wstępu i korzystanie z basenu kąpielowego w Górze: 5 zł dla dorosłych, 1 zł dla dzieci i młodzieży. Basen był czynny latem w godzinach 10.00-20.00, kasa w godzinach 10.00-18.00.

Koszt budowy basenu kąpielowego wyniósł 6 715 900 zł, na co złożyły się:

– prace budowlano-montażowe od początku budowydo 25 października 1972 r.3 718 823 zł
– czyny społeczne I części budowy1 060 948 zł
– dokumentacja techniczna24 000 zł
– czyny społeczne II części budowy777 129 zł
– inne prace135 000 zł.

Na inne prace złożyły się: nadzór budowlany w latach 1970-1972 – 90 tys. zł, centralne ogrzewanie budynku mieszkalnego wraz z urządzeniami technicznymi – 35 tys. zł, malowanie całości budynku mieszkalnego wraz z elewacją i stolarką budowlaną – 10 tys. zł.

Środki finansowe pochodziły z różnych źródeł. Po podsumowaniu rywalizacji między powiatami Góra, Wołów i Środa Śląska w 1969 r. zwycięzcą został powiat górowski i otrzymał nagrodę w wysokości 1,5 mln zł. Na budowę basenu przeznaczył kwotę 1,1 mln zł, reszta poszła na ośrodek wypoczynkowy w Ryczeniu i ośrodek zdrowia w Rudnej Wielkiej. Rada Wojewódzka Związków Zawodowych przekazała 0,5 mln zł, PMRN Góra – 0,5 mln zł. W wyniku zbiórki wśród ludności uzyskano 365 tys. zł. Mleczarnia ponadto wsparła sumą 50 tys. zł. Resztę dołożyły zakłady pracy.

Mirosław Żłobiński

Pierwodruk: Kwartalnik Górowski 2014 nr 46 s. XIII-XXI

Wartość czynów społecznych I części budowy

Liczba porządkowaRok / Rodzaj pracyKwota w złotówkach
Lp.1969
1.Pomoc przy porządkowaniu – Szkoła Podstawowa nr 23 200
2.Prace ziemne przy budowie basenu – Szkoła Podstawowa nr 1480
3.Prace przy budowie – Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunalnego, Baza Transportu Wiejskiego, cukrownia, młyn PMRN19 518
4.Prace ziemne – zakład melioracji Żmigród, cukrownia, Przedsiębiorstwo Budownictwa Rolniczego Trzebnica7 681
5,Prace ziemne – PKS, mleczarnia, PZGS, PBK, PMRN, PPRN, POM, zakład melioracji Żmigród17 512
6.Prace ziemne – LO Góra3 600
7.Prace ziemne – Szkoła Podstawowa nr 13 600
8.Uzysk drewna dłużyc 60 m354 000
9.Koszt transportu drewna – MSD Góra5 000
114 591
1970
1.Przywiezienie 150 ton kruszywa – POM Góra16 990
2.Praca spychacza przy równaniu terenu – PZDL14 688
3.Opracowanie dokumentacji – Zespół Usług Projektowych54 174
4.Praca koparki przy niecce3 692
5,Pogłębienie niecki – PPRN6 400
6.Przywiezienie 30 ton kruszywa – OSM Góra3 394
7.Przywiezienie 30 ton kruszywa – PBK Góra3 394
8.Wyrównanie dna niecki – ZMS Góra9 600
9.Przetarcie dłużycy – tartak Góra12 000
10.Przywiezienie 100 ton kruszywa – PKS Góra11 330
11.Profilowanie dróg gruntowych – PZDL Góra25 200
12.Uzysk cegły z budynku w Lipowcu16 000
13.Transport cegły przez PZDL i MSD2 000
14.Wartość kruszywa 2 tys. m3180 000
 358 862
1971
1.Przebudowa linii wysokiego napięcia 20 kVh – Rejon Ścinawa30 000
2.Wartość kruszywa + transport – cukrownia Góra435 160
3.Wartość materiałów z uzysku kostka brukowa – MSD24 180
4.Koszt transportu – MSD9 300
5.Materiał na chodnik – MSD67 800
6.Transport materiału na chodnik – MSD5 000
   571 440
1972
1.Wartość łat struganych + robocizna – tartak3 500
2.Transport i robocizna – Powiatowa Spółdzielnia Pracy UsługWielobranżowych Góra362
3.Koszt transportu – mleczarnia643
4.Porządkowanie terenu – Szkoła Podstawowa nr 32 570
5.Różne prace porządkowe – LO Góra8 980
16 055
Ogółem lata 1969-19721 060 948

Źródło: APL – PMRN Góra Śląska 270 s. 10-11

Wartość czynów społecznych II części budowy

Liczba porządkowaRok / Rodzaj pracyKwota w złotówkach
1.Zawory dużego przekroju, blacha i rury, dekle do włazów studzienek kanałowych i drobne prace warsztatowe15 000
2.Płyty granitowe na schody frontowe i zaplecze5 000
3.Cegły z rozbiórki cmentarza (czyszczenie)6 000
4.Żwir do filtrów – mleczarnia3 000
5.Sadzenie drzew, krzewów i urządzenie zieleni5 000
6.Prace warsztatowe – młyn, PZDL i MPGKiM4 000
7.Malowanie elewacji budynku socjalnego – Zieliński i Wleklik1 129
8.Opracowanie dokumentacji II części – Zespół Usług Projektowych57 000
9.Oświetlenie basenu681 000
777 129

Źródło: APL – PMRN Góra Śląska 270 s. 10-11